Maaş bordronuzda gördüğünüz brüt tutar ile banka hesabınıza yatan net tutar arasındaki fark, çoğu çalışan için biraz kafa karıştırıcıdır. Bu farkın büyük kısmını SGK primi, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi oluşturur. Bu yazıda 2026 yılında bu kesintilerin nasıl hesaplandığını ve özellikle zam dönemlerinde net maaşınızın neden brüt zam kadar artmadığını adım adım açıklıyoruz.
Bordronuzdaki kesintiler nelerdir?
Bir çalışanın brüt maaşından dört kalem düşülür:
- SGK işçi payı (%14): Emeklilik ve sağlık sigortası için kesilir.
- İşsizlik sigortası işçi payı (%1): İşsiz kalma durumunda ödenecek işsizlik maaşının fonunu oluşturur.
- Gelir vergisi: Kalan tutar üzerinden, aşağıda anlatacağımız dilimli sisteme göre hesaplanır.
- Damga vergisi (binde 7,59): Brüt ücret üzerinden sabit oranlı bir vergidir.
Bu dört kesinti toplandığında, brüt maaşın yaklaşık %20-35'i (gelir düzeyine göre değişir) kesinti olarak gider; geri kalanı net maaş olarak elinize geçer.
2026 gelir vergisi dilimleri
Türkiye'de gelir vergisi, tüm gelire tek bir oran uygulanarak değil, dilimli (artan oranlı) bir sistemle hesaplanır. Yani kazancınızın bir kısmı %15'ten, bir kısmı %20'den, geri kalanı daha yüksek dilimlerden vergilendirilir — tüm maaşınız birden en yüksek dilimin oranından vergilendirilmez. 2026 yılı için dilimler şöyledir:
| Matrah dilimi | Vergi oranı |
|---|---|
| 190.000 TL'ye kadar | %15 |
| 190.000 – 400.000 TL | %20 |
| 400.000 – 1.500.000 TL | %27 |
| 1.500.000 – 5.300.000 TL | %35 |
| 5.300.000 TL üzeri | %40 |
Örneğin yıllık matrahınız 250.000 TL ise, ilk 190.000 TL'si %15'ten, kalan 60.000 TL'si %20'den vergilendirilir — tamamı %20 değil.
Asgari ücret istisnası
2022 yılından itibaren uygulanan bir düzenlemeyle, asgari ücrete isabet eden gelir ve damga vergisi tutarı, herkes için istisna edilir — yani bu tutar kimseden kesilmez. Bu sayede asgari ücretli bir çalışan hiç gelir/damga vergisi ödemez, asgari ücretin üzerinde kazananlar ise yalnızca aşan kısım için vergi öder. Bu istisna, önceki yıllarda uygulanan "asgari geçim indirimi" (AGİ) sisteminin yerini almıştır ve hesaplama açısından daha basittir.
Zam aldığınızda net maaşınız neden aynı oranda artmıyor?
Burası çoğu çalışanın şaşırdığı noktadır. Diyelim ki maaşınıza %30 zam yapıldı. Brüt maaşınız tam olarak %30 artar, ama:
- SGK ve işsizlik kesintileri de brüt tutarla orantılı arttığı için bu kısımda oran değişmez.
- Ancak gelir vergisi matrahınız yükseldiği için, kümülatif matrahınız daha yüksek bir dilime girebilir. Yıl içinde ilerledikçe matrahınız 190.000 TL'yi, sonra 400.000 TL'yi aşarsa, zam sonrası gelirinizin bir kısmı bir üst dilimden (%15 yerine %20, ya da %20 yerine %27 gibi) vergilendirilmeye başlar.
- Bu nedenle, özellikle yıl ortasında yüksek oranlı bir zam aldığınızda, net maaşınızdaki artış brüt artıştan biraz daha düşük kalabilir.
Bu etkiyi önceden görmek isterseniz, zam öncesi ve sonrası brüt tutarları Brüt-Net Maaş Hesaplama aracımıza ayrı ayrı girip net maaşlarınızı karşılaştırabilirsiniz. Zam oranının brüt maaşınıza karşılığını hızlıca görmek içinse Maaş Zammı Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Pratik bir örnek
50.000 TL brüt maaş alan bir çalışanı ele alalım (yılın ilk ayı, kümülatif matrah sıfırdan başlıyor varsayımıyla):
- SGK kesintisi: 50.000 × %14 = 7.000 TL
- İşsizlik kesintisi: 50.000 × %1 = 500 TL
- Gelir vergisi matrahı: 50.000 − 7.000 − 500 = 42.500 TL (tamamı ilk dilimde, %15)
- Hesaplanan gelir vergisi: 42.500 × %15 = 6.375 TL
- Asgari ücret istisnası düşüldükten sonra kesilen gelir vergisi: yaklaşık 2.164 TL
- Damga vergisi (binde 7,59) ve istisna sonrası kalan: yaklaşık 129 TL
Sonuçta net maaş yaklaşık 40.200 TL civarında çıkar — brüt tutarın yaklaşık %80'i. Kendi maaşınız için tam rakamları görmek isterseniz hesaplayıcıya kendi brüt tutarınızı girmeniz yeterli.
Özet
Türkiye'de maaş bordrosu dört ana kesintiden oluşur ve gelir vergisi dilimli bir sistemle hesaplanır. Asgari ücrete isabet eden vergi kısmı herkes için istisna edilir, bu da özellikle düşük ve orta gelirli çalışanların net maaşını korur. Zam aldığınızda brüt artış net maaşa birebir yansımayabilir; bunun sebebi genellikle matrahınızın bir üst vergi dilimine geçmesidir. Bu hesapları elle yapmak yerine güncel oranlarla otomatik hesaplayan araçlarımızı kullanabilirsiniz.